Arbo: Arbocatalogus en RI&E

Werkgever en werknemer zorgen samen voor het verbeteren van de arbeidsomstandigheden. De werkgever is uiteindelijk verantwoordelijk, maar overleg met de werknemers is verplicht. Ieder heeft daarin zijn eigen taak.

RI&E-tool voor leden

De RI&E-tool Qnect van NBBU is opnieuw voor drie jaar erkend door Steunpunt RI&E. Organisaties met maximaal 25 vaste medewerkers kunnen met deze erkende tool aan hun RI&E-verplichting voldoen zonder afzonderlijke toetsing, mits zij aan de voorwaarden voldoen. Dat is een belangrijk voordeel van het NBBU-lidmaatschap. Ook organisaties met meer dan 25 medewerkers kunnen de tool gebruiken, maar zij moeten hun RI&E wel laten toetsen.

Heb je de RI&E-tool eerder gebruikt? Dan moet je de vragenlijst opnieuw invullen met de nieuwe erkende vragenlijst in Qnect. Dit geldt voor alle bestaande gebruikers.

Je vindt de tool via onderstaande knop. Ben je lid van NBBU, maar heb je nog geen inloggegevens voor de tool? Neem dan contact met ons op via info@nbbu.nl.

Lees voordat je begint met je RI&E eerst de onderstaande informatie (PDF).

De Arbocatalogus

Werkgevers en werknemers in de uitzendbranche zijn samen verantwoordelijk voor een veilige en gezonde werkomgeving. De Arbocatalogus helpt om risico’s op de werkplek te verkleinen en de gevolgen daarvan structureel te verminderen.

De Arbocatalogus heeft deze doelen:

• de veiligheid en gezondheid op de werkvloer verbeteren;
• ziekteverzuim en verzuimduur verminderen;
• het werkplezier van werknemers vergroten.

Werknemers in uitzendorganisaties hebben vooral te maken met vier specifieke risico’s: werkdruk, ongewenst gedrag, agressie van derden en beeldschermwerk.
In de Arbocatalogus vind je praktische tips, voorbeelden en oplossingen om deze risico’s te beperken.

Daarnaast geeft de Arbocatalogus handvatten om bedrijfshulpverlening (BHV) op maat in te richten voor elke uitzendorganisatie. Ook staat er informatie in over zwangerschap en werk.

Wat is de Arbocatalogus?

De Arbocatalogus bevat praktische oplossingen en hulpmiddelen voor de belangrijkste arbeidsrisico’s in de branche. De arbocatalogus is het hulpmiddel voor het voorkomen of beperken van arbeidsrisico’s, zowel voor werkgevers als werknemers. De oplossingen zijn bruikbaar en effectief en helpen bij het creëren van een veilige en gezonde werkplek en om aan de overheidsvoorschriften (Arbowet, Arbobesluit, Arboregeling) te voldoen. De Arbocatalogus is door werkgevers- en werknemersorganisaties op brancheniveau opgesteld.

Voor wie is de Arbocatalogus?

Werkgever en werknemer zijn samen verantwoordelijk voor goede arbeidsomstandigheden. De Arbocatalogus richt zich daarom op alle werkgevers en werknemers in de uitzendbranche. De Arbocatalogus richt zich uitsluitend op eigen werknemers die werkzaam zijn voor de uitzendorganisatie zelf. Uitzendkrachten die via een uitzendonderneming werken voor een inlener vallen ’arbowettechnisch’ onder de verantwoordelijkheid van de inlener en daarmee buiten het bestek van deze Arbocatalogus. De Nederlandse Arbeidsinspectie gebruikt de Arbocatalogus als referentie bij eventuele inspecties.

Hoe werkt de Arbocatalogus?

De arbocatalogus is gekoppeld aan de RI&E voor de Uitzendbranche. Mogelijke oplossingen voor de belangrijkste risico’s en onderwerpen die samenhangen met veilig en gezond werken in de uitzendbranche worden per onderwerp besproken, te weten:

• Agressie
• Ongewenst gedrag
• Werkdruk
• Beeldschermwerk
• Bedrijfshulpverlening (BHV)
• Zwangerschap en werk combineren
• Arbobeleid voor vaste medewerkers

Door wie is de Arbocatalogus samengesteld?

De sociale partners zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor het beheer van de arbocatalogus.

Wetgeving en RI&E

In de Arbowet staat dat iedere werkgever ervoor moet zorgen dat zijn werknemers op een veilige en verantwoorde manier hun werk kunnen doen. De Risico-Inventarisatie & Evaluatie (RI&E) is daarvoor een van de belangrijkste instrumenten en vormt de basis van het preventiebeleid. Strikt genomen komt de term Arbocatalogus niet voor in de Arbowet. In de toelichting op de wet staat wel dat de Arbocatalogus een hulpmiddel kan zijn voor het voldoen aan de doelvoorschriften. Werkgevers en werknemers moeten zich houden aan deze doelvoorschriften. De Arbocatalogus is daarmee een erkend, breed gedragen en door de sociale partners zelf uitgeschreven recept voor gezonde en veilige arbeidsomstandigheden.

Wat is een RI&E?

Met de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) krijg je inzicht in de arbeidsrisico’s in jouw organisatie. Ook wordt duidelijk welke maatregelen je moet nemen om deze risico’s te verkleinen of te voorkomen. Ieder bedrijf met personeel is verplicht een RI&E te maken en maatregelen te nemen om de risico’s te verkleinen.

Algemene informatie RI&E

In de Arbowet staat dat iedere werkgever ervoor moet zorgen dat zijn werknemers op een veilige en verantwoorde manier hun werk kunnen doen. De risicoinventarisatie en -evaluatie (RI&E) is daarvoor een van de belangrijkste instrumenten en vormt de basis van het preventiebeleid. Ieder bedrijf met personeel is bovendien verplicht om een preventiemedewerker aan te stellen en hem/haar de mogelijkheid te bieden om de RI&E uit te voeren. Bij bedrijven tot 25 medewerkers mag de eigenaar de taken van de preventiemedewerker zelf uitvoeren. Met de RI&E inventariseer je de arbeidsrisico’s, stel je een Plan van Aanpak (PvA) op en stimuleer je een veiligere en gezondere werkomgeving. Dit draagt bij aan een goed werkklimaat, lager verzuim, kostenbesparingen, kwaliteit en de goede naam van de onderneming.

Moet elk bedrijf een RI&E hebben?

Ieder bedrijf met personeel is verplicht om een RI&E en een PvA te maken en uit te voeren. Dat staat in de  Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet).

Wanneer de RI&E getoetst moet worden, kan dit bij een gecertificeerde arbodienst of een van de vier gecertificeerde kerndeskundigen:

• bedrijfsarts
• arbeid- & organisatiedeskundige
• arbeidshygiënist
• veiligheidskundige

Bekijk het stroomschema en ga na of jouw bedrijf een RI&E moet hebben en of deze getoetst moet worden:

Je RI&E voorbereiden op de toetsing

Bij het invullen van de RI&E in Qnect is het belangrijk dat je alle vragen beantwoordt, passende acties aanmaakt en de achterliggende oorzaken van knelpunten vastlegt. Dit geldt voor alle gebruikers, dus ook voor organisaties met maximaal 25 medewerkers.

Heeft jouw organisatie meer dan 25 medewerkers? Dan moet je de RI&E daarnaast laten toetsen. Met de volgende stappen zorg je dat alle benodigde informatie in Qnect staat.

Stap 1. Controleer de ingevulde gegevens

Zorg dat je alle vragen hebt beantwoord en de benodigde acties hebt aangemaakt. Let daarbij op de volgende punten:

• Notities: heb je aangegeven dat een onderwerp op orde is en er geen maatregelen nodig zijn? Licht dan in het notitieveld kort toe waarom.
• BasisRisicoFactoren (BRF’s): heb je een knelpunt vastgesteld? Kies dan een passende actie en geef aan wat de achterliggende oorzaak is. Hieronder lees je welke oorzaken je kunt selecteren.
• Verantwoordingsdocument: vul de gevraagde gegevens in. Je vindt dit document links in het menu onder ‘RI&E dossier’.

Stap 2. Vul de BasisRisicoFactoren in

Je kunt kiezen uit vijf BasisRisicoFactoren (BRF’s):

• Inrichting arbeidsplaats ontoereikend: de werkruimte of inrichting zorgt voor onveilige of ongezonde omstandigheden. Mogelijke maatregel: de inrichting van het gebouw of de werkruimte verbeteren.
• Arbeidsmiddel ontbreekt of is ongeschikt: benodigde machines, hulpmiddelen of materialen ontbreken, zijn niet beschikbaar of verkeren in onvoldoende staat. Mogelijke maatregelen: arbeidsmiddelen aanschaffen, repareren of onderhouden en afspraken maken over de beschikbaarheid.
• Kennis ontbreekt: medewerkers weten onvoldoende welke risico’s er zijn of hoe zij veilig en gezond kunnen werken. Mogelijke maatregelen: voorlichting, instructies, opleidingen en trainingen.
• Gedrag: bestaande afspraken over veilig en gezond werken worden onvoldoende nageleefd. Mogelijke maatregelen: medewerkers aanspreken, afspraken verbeteren en controleren of deze worden nageleefd.
• Werkorganisatie: duidelijke afspraken, procedures of controles ontbreken of zijn onvoldoende geborgd. Mogelijke maatregelen: werkinstructies en procedures opstellen en zorgen voor structurele controle en borging.

Je kunt meerdere BRF’s selecteren bij één knelpunt. Door de achterliggende oorzaken in kaart te brengen, krijg je beter inzicht in waar verbeteringen nodig zijn. Zo kun je risico’s bij de bron aanpakken en bepalen waar je binnen het arbobeleid extra aandacht aan besteedt.

Stap 3. Maak de rapportages voor de toetsing (meer dan 25 medewerkers)

Als alle gegevens zijn ingevuld, kun je via ‘Rapportages’ een volledig RI&E-rapport maken.

1. Kies ‘Rapportage RI&E’.
2. Vink ‘Rapport inclusief acties/Plan van aanpak’ aan.
3. Kies niet voor ‘alleen knelpunten’. Daarmee krijgt de toetser onvoldoende informatie.
4. Maak ook een rapport van het verantwoordingsdocument en voeg dit toe.

Je kunt de toetser ook tijdelijk toegang geven tot Qnect. Maak hiervoor een basisgebruiker aan met lees- of schrijfrechten.

Wat moet er volgens de Arbowet minimaal in een RI&E staan?

• een beschrijving van de risico’s die het werk voor de werknemers met zich meebrengt;
• een beschrijving van de gevaren en de risicobeperkende maatregelen;
• een beschrijving van de risico’s voor bijzondere categorieën werknemers (bijvoorbeeld jongeren of zwangere vrouwen);
• een beschrijving van de maatregelen die zullen worden genomen om de risico’s te beperken en de samenhang daartussen, inclusief de termijn waarbinnen maatregelen worden uitgevoerd (= Plan van Aanpak);
• een beschrijving hoe de werknemers in contact kunnen komen met preventiemedewerkers, arbodeskundigen en/of de arbodienst.

Wat staat er in het Plan van Aanpak?

In een PvA moet altijd – per vestiging – duidelijk staan:

• welke maatregelen je gaat nemen naar aanleiding van de geconstateerde risico’s;
• op welke wijze je de maatregelen gaat uitvoeren;
• welke middelen hiervoor nodig en beschikbaar zijn;
• wie verantwoordelijk is voor de uitvoering;
• de einddatum waarop de maatregelen moeten zijn gerealiseerd;
• op welke manier en op welk tijdstip gerapporteerd wordt over de voortgang;
• op welke manier en op welk tijdstip je de voortgang gaat evalueren.

Wat controleert de Nederlandse Arbeidsinspectie?

De Nederlandse Arbeidsinspectie controleert of de werkgever een RI&E heeft opgesteld en ook echt aan de slag gaat met alle punten uit het Plan van Aanpak (PvA). Het PvA is meestal een meerjarenplan. Tip: Kijk eens door de bril van een inspecteur. Op www.zelfinspectie.nl staan verschillende online tools waarmee bedrijven gemakkelijk checken wat risico’s zijn en hoe ze medewerkers daartegen kunnen beschermen. Voor de uitzendbranche is de Zelfinspectie Werkdruk en ongewenst gedrag relevant.

Betrekken van de medewerkers bij de RI&E

Medewerkers zijn een belangrijke bron van informatie als het gaat om veiligheid en gezondheid op het werk.
Bekijk voordat je de RI&E uitvoert hoe je medewerkers hierbij betrekt.
Stem de uitvoering van de RI&E daarom vooraf af met je ondernemingsraad (OR), personeelsvertegenwoordiging (PVT) of andere betrokken medewerkers.

Methoden om medewerkers te betrekken kunnen zijn:

• Medewerkers laten meedoen bij het invullen van de RI&E-vragen;
• Bespreken van relevante onderwerpen in een werkoverleg;
• Medewerkers een vragenlijst laten invullen.