Actueel Nieuws

Hans Junggeburt: “DIO on Demand”

Opinie, 19 juli 2017

Op een recente VN-conferentie over het inzetten van Artificiële Intelligentie bij het oplossen van mondiale problemen overheerste vooral bezorgdheid. De schuld ligt aan ‘de amygdala’, zo constateerde de journalist. Pardon?

De amygdala is een amandelvormige structuur die betrokken is bij het aansturen en verwerken van verschillende emoties, en maakt deel uit van het limbisch systeem. De amydala staat in verbinding met de orbitofrontale cortex, de thalamus, de hypothalamus en de hippocampus. De orbitofrontale cortex is belangrijk bij het maken van plannen en beslissingen. De amygdala stuurt verschillende emoties aan zoals angst.

Concreet verwijst de amygdala naar dat deel van onze hersenen dat de hele dag alert is. Het is ons persoonlijk alarmsysteem dat de omgeving scant, onder meer gezichtsuitdrukkingen leest en continu gefocust is op gevaar. Het zorgt ervoor dat we niet in gevaarlijke situaties belanden. Door de amygdala luisteren we net iets beter als de nadelen worden opgesomd dan de voordelen. Het is niet zo dat de media perse een voorkeur hebben voor slecht nieuws of voor doelscenario’s. Het is wat wij willen horen. En dus lijkt het wel dat wij alle verandering tegengaan of in ieder geval met de nodige argusogen benaderen.

Maatschappelijk en binnen organisaties zien we feitelijk dezelfde koudwatervrees voor veranderingen. Organisaties moeten veranderen, werknemers moeten veranderen, instituties moeten veranderen. Werknemers moeten en mogen niet meer denken aan organisaties die hun verzorgen van ‘cradle to grave’, organisaties kunnen niet meer rekenen op werknemers die slaafs uitvoeren wat bazen dicteren. Instituties verworden meer en meer tot inhoudsloze, Pavloviaans reagerende organen die met de taal uit het verleden de nieuwe logica van het heden willen tegenhouden. Ik ontmoette recentelijk een werknemer van een grote corporate die, geloof het of niet, al 26 jaar (!!) directeur Innovatie is binnen die organisatie. En dan te bedenken wat er allemaal om ons heen gebeurt.

Waar zijn wij bang voor? Voor het verdwijnen van de vaste baan? Voor het feit dat je als manager minder invloed krijgt op je mensen? Voor posities, zekerheden, verworvenheden? Voor het feit dat mobile devices werknemers afleiden van hun werk?  Wellicht heeft onze angst voor verandering niets te maken met onze amygdala maar feitelijk alleen met hoe wij leren.

In dit verband. De Britse rabbijn Magonet placht voor zijn theologiestudenten aan het Londens Leo Baeck College de eerste lessen bijbel-interpretatie in te leiden met de vraag: ‘stel dat een ezel de bijbel zou kunnen lezen, waar zou hij dan het meest in geïnteresseerd zijn’? Het antwoord is natuurlijk in die passages waar ezels voorkomen. En dat zijn er genoeg. Magonet ging uit van herkenning als de basis van leren en kennis. Zo werkt het ook bij het leren begrijpen van een organisatie waar je voor het eerst binnenkomt of een ingewikkelde situatie die je niet eerder hebt meegemaakt. Een mens (organisaties) zoekt in nieuwe omstandigheden als eerste naar de mensen en de oplossingen die hij al kent. Herkenning van het vertrouwde kent echter zijn beperkingen. Je mist allerlei nuttige signalen en informatie wanneer je in een nieuwe tekst, een nieuwe situatie, alles benadert vanuit wie je zelf bent en wat je al eerder hebt gelezen of meegemaakt.

Tandartsen worden die organisaties of professionals metaforisch genoemd die nieuwe situaties volstrekt belangeloos en met enthousiasme voor ‘change’ aangaan. Ze komen niet toevalligerwijs vaker uit de technologische hoek. Veelal start-ups met een verfrissende en noodzakelijk ondernemende blik richting toekomst en verandering. Meer en meer wordt duidelijk wat hun receptuur voor modern organiseren en moderne arbeidsrelaties inhoudt:

Ben ik u al kwijt?  Een voorbeeld dan maar om te glimlachen om wat ondernemerschap met dit (tandarts)perspectief oplevert. Scooterino Amen is een een bedrijfje in Rome waar gelovigen via een App een priester kunnen inhuren voor een mis, voor een gebed. De priester wordt op een Vespa gebracht. De gelovigen worden gevraagd de service van de priester achteraf te beoordelen. ‘DIO on demand’.  Je kunt het wellicht niet treffender verwoorden.

De samenleving reageert vooralsnog met een glimlach maar ook sceptisch.  Deelplatformen schieten als paddenstoelen uit te grond (AirBnB, Bla Bla). Instituties waarschuwen voor de gevolgen, maar er is ook hoop.  Het is net de Europese Commissie zelf, toch niet het voorbeeld van progressief denken, die dreigt met optreden als lidstaten de oude economie voortrekken ten koste van de nieuwe economie. Innovatie en ondernemerschap is IN, zeker en vooral ten aanzien van de inzet van arbeid!

Hans Junggeburt
Arbeidsmarktsocioloog, voormalig hoogleraar, ondernemer, consultant.