Actueel Nieuws

Op de top van de conjunctuur lijkt het dal ver weg

Opinie, 28 mei 2018

De laatste paar jaar kijken we met zijn allen reikhalzend uit als het CBS, de nationale brenger van goed nieuws, zijn jongste kwartaalcijfers over de arbeidsmarkt presenteert. Ook dit keer schetsen ze een onverminderd zonnig beeld. Steeds meer mensen werken, de werkloosheid duikt onder de 4% en het aantal vaste contracten neemt toe. We surfen mee op een golf waarvan nog onduidelijk is waar de top ligt.

De schaarste in het aanbod van werkenden stuwt het vaste dienstverband en ook de flexbranche gaat het voor de wind. De schaarste leidt tot hogere tarieven, betere arbeidsvoorwaarden en leidt tot meer contracten voor onbepaalde tijd. Goed voor werkenden, maar een ingewikkelde situatie voor de economie.

Als we nu een beetje uitzoomen en de waan van de dag even laten voor wat die is, valt het herkenbare patroon van de conjunctuur op. Hoe hoog de groeicurve wordt, valt niet te voorspellen. Als we nu een pessimistische houding aannemen en de traditionele route volgen, wacht ons een teruggang.

Het proces dat gaande is, is brancheoverstijgend en al gaande sinds lang voordat ik, en u, begon met werken. Het is een golvend proces en ik wil niet meteen regen voorspellen, maar ooit verdwijnt de zon weer achter de wolken. Ben ik dan inderdaad pessimistisch? Nee, want ik zie wel een verschil ten opzichte van de afgelopen jaren of decennia dat de golfbeweging langer kan laten duren.

De schaarste aan personeel maakt werk duurder. Werknemers worden begeerlijker, komen makkelijker aan de slag en krijgen weer sneller een dienstverband voor onbepaalde tijd aangeboden. Als dit doorzet, zie je normaal gesproken de gevolgen van de groei, namelijk krimp. Als gevolg van een veranderende economie zullen bedrijven onder druk komen te staan en in hun kosten gaan snoeien.

Is dat dit keer ook het voorspelde scenario? Wellicht niet, omdat dit keer de vergrijzing zich nadrukkelijker zal doen gelden. Dat maakt natuurlijk verloop mogelijk en zal de jongere generatie aan het werk houden. Hier komt wel de vraag om de hoek kijken: houdt de golf lang genoeg stand om dit te halen?

Wat kunnen wij doen om deze economische golfbeweging te beïnvloeden en mensen aan het werk te houden? Het belangrijkste is volgens mij dat we de juiste doelstellingen hanteren en wegblijven van, zoals ik hierboven al zei, de waan van de dag. Is onze doelstelling het vaste contract bevorderen? Of zoveel mogelijk mensen aan het werk helpen en houden, door hen te begeleiden naar werk?

Het antwoord is duidelijk, lijkt mij. Draagt een vast dienstverband bij aan het bieden van zekerheid aan mensen? Ja. Draagt flex hieraan bij? Zeker. Maak de situatie dan niet ingewikkelder dan nodig is door, zoals nu gebeurt, de arbeidsmarkt minder flexibel te maken. De jongste CBS-cijfers logenstraffen het activisme van de bonden en de stelligheid die in Den Haag klinkt. Werkgevers weten zelf het beste wanneer ze iemand op welke manier in dienst nemen. De economische waarheden dwingen hen daartoe.

De arbeidsmarkt van de toekomst vraagt niet om minder vast of meer flex. De toekomst vraagt om zekerheid. Die kunnen intermediairs net zo goed bieden als werkgevers. Sterker, ze zijn daarvan afhankelijk. Ieder uur dat ze iemand aan werk kunnen helpen, is in hun voordeel. Zet dat maar eens af tegen bijvoorbeeld een nulurencontract.

Als je de langetermijnontwikkelingen bekijkt, is het opeens vreemd om te bekvechten over ad hoc-beslissingen, zoals het bestrijden van flex of het gedwongen bevorderen van vast. Straks bevind je je namelijk weer in een nieuwe fase en moet je andermaal het systeem omgooien. We kunnen ons daarom beter richten op het tijdloze vraagstuk van zekerheid en hoe we die voor iedereen het beste kunnen organiseren.

Marco Bastian
Directeur NBBU